La vida en el mar

As Rías Baixas conforman un enclave etnográfico de enorme valor. As súas xentes cultivan o mar e a terra á vez desde tempos pretéritos. Os celtas xa comían moluscos, berberechos e ameixas, e tamén cultivaban a terra e coidaban animais domésticos para a alimentación da familia. Hoxe en día o minifundio de hortas familiares segue vixente en combinación coa explotación dos froitos do mar, sexan peixes, mariscos ou mesmo as algas, nas economías familiares. Non podes perderte o sabor auténtico da ría de Arousa, a vitalidade das súas xentes, da súa cultura e das súas festas e tradicións. O sabor dos viños albariños ou o estilo de vida das súas xentes, que sempre afables e comunicativas estarán encantadas de explicarche e ensinarche a súa terra, costumes e tradicións. Achégate a coñecer as Torres do Oeste, onde se celebra todos os veráns a Romaría Viquinga, as artes da pesca e do marisqueo en boca dos seus protagonista, ou o dinamismo e vitalidade dos seus mercados e lonxas.

¿Por que?

Porque as Rías Baixas son o corazón da Galicia mariñeira e porque nelas non só hai bonitas praias e saborosos mariscos.

Porque neste lugar desde o medievo o mar e a terra ofreceron abundantes recursos para soster un moi intenso e tradicional poboamento rural.

Porque debes coñecer o significado cultural do minifundio galego, onde as familias traballaron intensamente as hortas, alimentado aos seus animais domésticos e cultivado o mar, todo á vez; extraeron dos areais e praias moluscos e mariscos, abundantes peixes da ría, abonos para os seus campos coa recollida das algas... e cultivado tradicionalmente o viño albariño ou a riquísima e diversa horta familiar.

Porque a cultura do mar confúndese coa cultura agraria e resulta un orixinal e atractivo modo de vida e visión do mundo.

E ademais...

Podes coñecer e observar as contradicións do desenvolvemento industrial e urbanístico que experimentou Galicia, e as Rías Baixas particularmente, durante as últimas décadas; onde a expresión espontánea da cultura popular deixou unha profunda pegada na dispersión de aldeas, pobos, fábricas, vías de comunicación, etc... ata o punto de conformar un verdadeiro enxamio sen fin de edificacións de todo tipo, as cales se dispoñen de forma dispersa e sen orde aparente entre bosques, praias, embarcadoiros, ríos, montes, etc...

Poderás contemplar e comprender o modo de vida de pescadores e mariscadores en Carril ou na Illa de Arousa. Como o traballo diario no mar marca a vida local, o seu comercio, feiras, e actividades. Ver ás mulleres mariscadoras recoller berberechos, ameixas, navallas, etc... diariamente nas súas praias. Contemplar a variedade e intensidade do traballo diario de pescadores de baixura e recolectores de mexillóns nas bateas que flotan no medio da ría.

Que vas descubrir

Unha sociedade local con acento e filosofía de vida propia no contexto da cultura galega. Poderás escoitar o acento doce con seseo da fala das súas xentes; e observar a súa vitalidade e forza expresiva, patente nos mercados,  e como todos eles son trazos culturais singulares dignos de percibir.

Vas descubrir a pericia das mulleres artesáns, de familias de pescadores locais, que colleitan múltiples e diversas cunchas de mar para fabricar magníficos colares e adornos dos máis variadas cores e formas. E as cales encantadas explicaranche todo o que queiras saber sobre o seu traballo ou sobre a vida nas Rías Baixas.

A forza e o carácter das mulleres das Rías Baixas, esposas de mariñeiros, foi forxado por xeracións. A elas a correspondido o timón da economía e vida familiares ante a tradicional ausencia dos seus maridos, sempre ocupados nas faenas do mar. A antropoloxía ocupouse de estudiar o matriarcado nas Rías Baixas.

A riqueza e variedade das paisaxes culturais, tanto rurais como urbanos. Os sabores dos viños albariños e dunha incrible variedade de mariscos e peixes da ría poden ser degustados en centos de tabernas e restaurantes locais. Ademais de poder establecer conversación sobre a vida de mariñeiros, emigrantes ou mesmo das vicisitudes do contrabando de tabaco e do narcotráfico que tamén estiveron presentes na vida local.

Programa da Ruta

Podes programar a viaxe en Ver mapa

1. Pontecesures. Á beira da desembocadura do río Ulla sobre a ría de Arousa mostra unha interesante paisaxe industrial dominada por unha fábrica de conglomerado de madeira e outra de leite condensada. Paisaxe á súa vez salpicada de casas familiares coas súas hortas e cultivos que se dispoñen dispersas por todas partes. Resulta curioso observar o monumento ás Feiras do Automóbil que se celebran desde 1926 e as pintadas reivindicativas dos traballadores das industrias locais.

2. En Catoira poderás pasear polas marxes do fondo da ría de Arousa, e achegarte ás ruinas das Torres do Oeste, unhas construcións defensivas da idade media erixidas para facer fronte aos os Viquingos que chegaban á ría atraídos pola fama e as riquezas do bispo de Compostela e do sepulcro do Apóstolo Santiago. No concello de Portas poderás ver o cultivo do albariño e arqueoloxía industrial como a antiga azucreira.

3. En Cambados debes parar no Pazo de Fefiñáns e probar os viños albariños nas súas adegas.

4. En Vilagarcía, pequena cidade portuaria, poderás tomar o pulso á vida local nos seus mercados e rúas. Especialmente interesante é a localidade anexa de Carril, moi famosa polas súas ameixas, onde poderás ver as labores do marisqueo a pe e en barca sobre a ría.

5. En Vilanova de Arousa, poderás visitar Casa Carballal, unha pequena explotación agrícola que, ademáis, elabora viño e licores totalmente caseiros.

6. Na Illa de Arousa, á que podes acceder por unha bonita ponte de varios quilómetros sobre a ría, poderás coñecer e entender a filosofía de vida de mariscadoras e pescadores. Poderás comprobar a enorme densidade de embarcacións e casas que poboan a costa, os seus singulares minifundios e hortas, así como a variedade e diversidade de areais, promontorios rochosos, bosques, calas, praias, embarcadoiros naturais, etc... que se difunden por toda a paisaxe circundante. É recomendable subir ao miradoiro do Sacro Corazón. Non perdas a oportunidade de visitar algunha taberna ou restaurante local para probar os seus peixes e mariscos.

7. Por último, poderás visitar a vila turística de Sanxenxo, para atopar o contrapunto á cultura mariñeira tradicional de Arousa; en Sanxenxo atoparás a Marbella galega, onde "veranean" os políticos e homes e mulleres importantes da sociedade galega; ademais de miles de madrileños e portugueses que cada verán acoden a pasar as súas vacacións nesta localidade. O máis interesante son as vistas sobre o mar e a posibilidade de comprar diversos tipos de colares e colgantes feitos a man con cunchas de mar.

Máis Información

Visita Vilagarcía neste vídeo

Coñece as bateas de mejillón pola Ría de Arousa

A Illa de Arousa dende o aire

Coñece a festa da ameixa de Carril

Coñece a festa do desembarco vikingo en Catoira